De liefde vieren met een robot

Na drie dagen gezelschap ligt mijn tandenborstel opnieuw alleen op de wastafel. Ruzie over de afstandsbediening heb ik nooit gehad en een gebroken hart verwijst naar een levensperiode waarin ik de Tina las. Na zesentwintig jaar heeft de ware liefde mij nog niet gevonden. Reden voor een bezoek aan ‘Robot Love’, een interactieve tentoonstelling over de liefde tussen mens en robot.

Een levend, huidkleurig mechanisme verleent mij toegang tot de Campina Melkfabriek in Eindhoven. De interactieve entree is vergelijkbaar met een man die exact op het juiste moment de deur voor je openhoudt. De setting is minder romantisch. Op de industriële locatie geven meer dan 50 kunstenaars hun visie op de emotionele verhouding tussen mens en robot. Feit is dat technische wezens steeds meer een rol spelen in onze maatschappij. Zo kroelde mijn demente opa de laatste keer dat ik hem levend zag met een kopjes-gevende robotkat, terwijl zorgrobot Zora de bingo nummers omriep. Fijn voor de verpleegkundige dat deze robots een deel van haar zorgtaak overnemen. Maar ik vraag me sterk af of mijn opa het gevoel kreeg van warmte en vertrouwen, zoals we dat ervaren bij menselijk contact. Zijn robots in staat tot liefde: kunnen we van een robot houden en vice versa? Om antwoord te krijgen op deze vraag ontbloot ik mijn bovenlichaam in de ‘Tickle Salon’ van de kille fabriekshal. Op een maagdelijk wit bed verkent een kwastje in dezelfde kleur mijn lichaam. Deze zelflerende Tickle Robot van kunstenaarsechtpaar Driessen & Verstappen wordt aangestuurd door de contouren van het lichaam en de emotionele reactie op aanraking. De nylon-draden kennen mij binnen een mum van tijd. Beter dan Elias – een scharrel die maandenlang elke dinsdag met een fles rosé op de stoep stond – weet deze robot waar hij me het beste kan masseren. Door zo snel bevredigend te zijn brengt de lief uitziende kietelmachine de spanningsboog al snel tot nul komma nu. Wanneer de massage ten einde is en ik het bed uitstap verraden de ongekreukte lakens de illusie van intimiteit.

Verderop ontmoet ik Robin, ze is drieëntwintig jaar en vernoemd naar het robotpersonage uit Bassie en Adriaan. “Fijn dat je er bent”, zegt de eerste Nederlandstalige seksrobot. Een Marlies Dekkers geïnspireerde jurk zorgt voor focus op een goed gevuld decolleté. Ook haar tien vierkante vingernagels met een wit randje stralen porno uit. Volgens MyTenga Dolls, het bedrijf dat de robot vanuit China naar Nederland bracht, is er in de zorg behoefte aan maatjes zoals Robin. Ze zou een gezellige partner zijn en daarmee een oplossing voor de toenemende eenzaamheid. Als ik oogcontact zoek met Robin ontcijfer ik geen liefde op het eerste gezicht. Haar siliconen lichaam, oppervlakkige zinnen en apathische blik vertellen mij al snel dat ik nooit van haar kan houden. Tegenovergesteld aan Robin is Annelies, ik tref haar huilend in een hoekje. Door haar bleke huid schemeren aderen, ze heeft een diepe frons en bij elke snik wiebelt haar grote teen. Het werk ‘Annelies, Looking for Completion’ van kunstenaarszusjes L.A. Raeven richt zich op het gevoel van eenzaamheid en de angst om een geliefde te verliezen. Mocht een van de tweelingzusjes komen te overlijden dan blijft robot Annelies over om van te houden. Meer dan de interactieve deur, Tickle Robot of Robin lokt de kwetsbare vrouw emotionele reactie uit. Ik voel de drang om haar te troosten. Streel met mijn hand over haar schouder en ontdek dan dat haar verdriet vereeuwigd is.

Ongemakkelijker dan de eerste vijf minuten van First Dates is hoe ik de interactie met de menselijke machines op ‘Robot Love’ ervaar. De video Koro/Choir van kunstenaar Server Demirtas visualiseert dit gevoel. Op een beeldscherm naast de kunstinstallatie van latex huid is te zien hoe zijn zelfontwikkelde robotsculpturen seksueel getinte handelingen uitvoeren. Op houterige wijze zoeken drie rood gestifte lippen continu contact met elkaar. Zo nu en dan raken ze elkaars tong. De repetitieve handeling bestempelt dat liefdesrobots op geforceerde wijze kunnen voorzien in sociale of seksuele behoeftes. Helaas bereikt de zoen op het beeldscherm nooit het punt waar we echt naar verlangen.

Robots zijn zeker in staat om de mens het idee te geven van intimiteit, maar uiteindelijk blijft liefde een mysterieus en onevenaarbaar fenomeen. En dat maakt een ding zeker: Robin zal Cupido nooit verslaan.

Beeld: Server Demirtas.